محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
58
كتاب الجغرافية ( فارسى )
سنبل « 1 » است . از اين جزيره فلفل و سنبل صادر مىشود . از شگفتىهاى اين جزيره درخت سيرج « 2 » است كه درخت بزرگى است و هر سال در ماه نيسان ميوههايى مىدهد كه همانند گردوى بزرگى است ، و چون ماه حريران كه برابر ژوئيه است فرا مىرسد آن ميوهها ( تكيده ) جمع مىشوند و از آنها پرندگانى شبيه به سار بيرون مىآيد كه مردم آنها را مىپزند و مىخورند و گوشت غير آنها را نمىخورند . آنچه از ( اين ) ميوههاى « مانند گردو » تا ماه اوت روى درخت باقى مىماند ، و جمعآورى نمىشود ، خود به خود بازمىشوند و از آنها پرندگانى كه پر در آوردهاند ، خارج مىشوند و بال مىزنند و در اطراف آن ميوهها پرواز مىكنند و فرياد مىكشند . پس چون هشت روز از خروج آنها گذشت در دريا فرو مىروند و بعد از آن هرگز ديده نمىشوند . همچنين در اين جزيره نى زبرة « 3 » و مقدار زيادى از گياهان علفى ويژهء هند وجود دارد . 43 - همچنين در پهلوى اين جزيره ( كولم ) در ناحيه مشرق جزيرهء قرنفل « 4 » قرار دارد كه در انتهاى بخش آباد واقع است و از آنجا گل ميخك « 5 » و
--> ( 1 ) . احتمالا گياه سنبل الطيب است از تيرهء صليبيان كه به عنوان گياه زمينى در باغها نيز كشت مىشود . . . از دانهء اين گياه كه شبيه دانهء قدومه است در طب استفادهمىشود ، ريشههاى اين گياه مصارف طبى دارد ( فرهنگ معين ، ( د - ق ) ، ج 2 ، ص 1926 ) . ( 2 ) . Siraj ( معرب ، شيرگ - شيره ) ( 1 ) روغن كنجد ( - كنجد ) ( فرهنگ معين ، ( د - ق ) ، ج 2 ، ص 1977 ) . ولى درختى را كه زهرى نام برده بايد از تيرهء درختان گردو باشد . ( 3 ) . مانند نى ذرت و شبيه به آن ، ( مصحح كتاب در پاورقى ص 20 آورده است ) . ( 4 ) . Djazirat Karanful . ( 5 ) . Mix - ak . درختى است عظيم از تيرهء مورديها به ارتفاع 10 تا 12 متر كه منشأ رويش آن مجمع الجزاير ملوك در اقيانوسيه است ولى امروز در جزاير آنتيل و زنگبار و ماداگاسگار نيز مىرويد . . . غنچههاى خشكشدهء درخت ميخك كه شباهت كامل به يك ميخ كوچك دارند در داروسازى و ادويه غذايى مورد استفاده قرار مىگيرند ( فرهنگ معين ( معلى - ييلاق ) ، ج 4 ، ص 4485 ) .